16. De ki: "Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?" "Allah'tır" de. De ki, "O'nu bırakıp da kendilerine (bile) bir faydası ve zararı olmayan dostlar (mabutlar) mı edindiniz?" De ki, "Kör ile gören bir olur mu? Ya da karanlıklarla aydınlık bir olur mu? Yoksa Allah'a, O'nun yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da bu yaratma ile Allah'ın yaratması onlara göre birbirine mi benzedi?" De ki: "Her şeyin yaratıcısı Allah'tır. O, birdir, mutlak hakimiyet sahibidir."
﴿١٦﴾
Ey Resûlüm Muhammed!“ göklerin ve yerin Rabbi kimdir? ” diye kavmine sor ve şayet onlar “Allah'dır“ demez iseler, “Allah'dır“ de. (Bunun) bundan başka bir cevabı yoktur. Onlara, “siz Allah'ı bırakıp yani ondan başkakendilerine dahi bir fayda ve zarar a malik olmayan bir takım putları veliler mi edindiniz ki, faydaya ve zarar a malik olan Allah'ı terk ettiniz de onlara ibâdet ediyorsunuz? ” Buradaki istifham tevbih (azarlamak) içindir. “ hiç körle, gören, kâfirle mü'min bir olur mu? Yahut karanlıklarla küfürle aydınlık îman bir olur mu? ” hayır olmaz “ de. Yoksa Allah'a onun gibi yaratan ortaklar buldular da, bu yaratmaları birbirine mi benzettiler? Yani ortakların yarattıklarını Allah'ın yarattıklarına mı benzettiler de, yaratmalarıyla ibâdete lâyık olduklarına inandılar? Buradaki istifham, inkâr içindir. Yani işin hakikati böyle değildir. İbadete de ancak yaratabilen lâyık olabilir. De ki: “Allah, her şeyi yaratandır. Bu konuda onun hiç bir ortağı yoktur. İbadet konusunda da onun hiç bir ortağı yoktur Bir olan ve kulları için kahhar olan O'dur. Bundan sonra Yüce Allah Hak ve bâtıla bir örnek vererek şöyle buyurdu:
Kaynak: Celâleyn Tefsiri
De ki: Göklerin ve yerin Rabbi kimdir? Allah’tır, de! Onu bırakıp, kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. Kör ile gören bir olur mu? Veya karanlıkla aydınlık bir midir? de. Yoksa Allah’a, O’nun yaratması gibi yaratan ortaklar buldular da, bu yaratma (onlar tarafından) birbirine benzer mi göründü? De ki: Her şeyi yaratan Allah’tır. O, tektir, Kahhar'dır/her şeye galiptir.
-Ey Rasûl!- Allah ile birlikte başkalarına ibadet eden kâfirlere de ki: Gökleri ve yeri yaratan, ikisinin işlerini çekip çeviren kimdir? -Ey Rasûl!- de ki: O ikisini yaratan ve işlerini idare eden Allah'tır. Zaten sizler bunu ikrar ediyorsunuz. -Ey Rasûl!- Onlara de ki: Kendilerine fayda sağlayamayan, kendilerinden zararı def edemeyen Allah'ı barkıp ta başka aciz dostlar mı edindiniz? Bununla beraber onlar başkalarına yardım mı edecekler? -Ey Rasûl!- Onlara de ki: Basiretsiz olan kâfir ile hidayet üzere basiret sahibi Mümin bir olur mu? Ya da karanlıklar içeren küfür ile nur olan iman bir olur mu? Yoksa onlar Allah'ın yarattığı gibi yaratan ortaklar bulup da onları Allah -Subhânehû ve Teâlâ-'ya ortak mı koşuyorlar? Onların nazarında Allah'ın yaratması ile ortak koştuklarının yaratması mı karışmış? -Ey Rasûl!- Onlara de ki: Allah tek başına bütün her şeyi yaratandır. Onun yaratmada bir ortağı yoktur. Uluhiyette tektir. Öyle ki ibadet edilmeyi hak eden tek ilahtır. Her şeye galip gelendir.
(Resûlüm!) De ki: «Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?» De ki: «Allah'tır.» O halde de ki: «O'nu bırakıp da kendilerine fayda ya da zarar verme gücüne sahip olmayan dostlar mı edindiniz?» De ki: «Körle gören bir olur mu hiç? Ya da karanlıklarla aydınlık eşit olur mu?» Yoksa O'nun yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da bu yaratma onlarca birbirine benzer mi göründü? De ki: Allah her şeyi yaratandır. Ve O, birdir, karşı durulamaz güç sahibidir.
“Göklerin ve yerin rabbi kimdir?” diye sor. “Allah’tır” diye de cevap ver; sonra de ki: “Öyle ise O’nu bırakıp da kendilerine bile fayda sağlama veya zararı önleme gücüne sahip olmayanları velîler yerine mi koyuyorsunuz?” Sor onlara: “Hiç körle gören bir olur mu; yahut karanlıklarla aydınlık eşit olur mu?” Yoksa Allah’ın yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da bu iki yaratma arasındaki benzerlikten dolayı mı şaşırdılar? De ki: “Her şeyi yaratan Allah’tır. O birdir, karşı konulamaz güce sahiptir.”
Ey Rasûlüm, göklerin ve yerin Rabbi kimdir? diye sor da (cevap beklemiyerek) "Allah’dır" de. Yine şöyle de: "- Kendi kendilerine ne bir menfaata, ne de bir zarara sahip olmıyan, Allah’dan başka, bir takım velîler mi ediniyorsunuz?" De ki: "- Hiç kör ile gören bir olur mu? Yahud karanlıkla aydınlık müsavi olur mu? " Yoksa Allah’a onun yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da, bu yaratma, kendilerince birbirine benzer mi göründü. De ki, Allah her şeyi yaratandır. O bir dir, her şeye galib ve hâkimdir.
De ki: «Goklerin ve yerin Rabbi kimdir?", «Allah’tir» de. «Onu birakip, kendilerine bir fayda ve zarari olmayan dostlar mi edindiniz?» de. «Kor ile goren bir olur mu? Veya karanlikla aydinlik bir midir?» de. Yoksa Allah’a, Allah gibi yaratmasi olan ortaklar buldular da, yaratmalarÙ birbirine mi bezettiler? De ki: «Her seyi yaratan Allah’tÙr. O, her seye ustun gelen tek TanrÙ’dÙr.»
De ki: Göklerin ve yerin Rabbi kimdir? De ki: Allah’tır. De ki: Böyle iken Allah’ı bırakıp kendilerine ne bir yarar ne de bir zarar vermeye mâlik olamıyanları mı dost ve yardımcı ediniyorsunuz ? De ki: Görmeyenle gören bir midir? Veya karanlıklarla aydınlık eşit midir? Yoksa Allah’ın yarattığı gibi yaratan ortaklar mı buldular da o sebeple yaratma hususu onlar üzerinde bir benzetme mi meydana getirdi ? De ki: Her şeyin yaratanı Allah’tır. O, birdir, mutlak üstündür, her şeyi kaza ve kader çizgisine, irâdesine, hükmüne sokan O’dur.
De ki: «Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?» De ki: «Allah’dır». De ki: «Allah’dan başkalarını, o kendi kendilerine ne bir fayda, ne de bir zarar verebilenleri dostlar mı ediniyorsunuz?» De ki: «Hiç kör ile gören bir olur mu? Hiç karanlıklarla aydınlık bir olur mu?» Yoksa Allah’a, O’nun gibi yaratan birtakım ortaklar buldular da, bu yaratış kendilerince birbirine benzer mi göründü? De ki: «Allah, her şeyi yaratandır. O, birdir. Her şeye üstün ve kahredicidir.»
De ki (Habîbim): «Göklerin ve yerin Rabbi kimdir»?. De: «Allahdır». Söyle: «O halde Onu bırakıb da kendilerine bile ne bir fâide, ne bir zarar yapmıya mâlik olmayan bir takım velîler (ma’budlar) mı edindiniz»? Söyle: «Gözü görmeyenlerle gören bir olur mu? Yahud karanlıklarla nur bir olur mu»? Yoksa Allaha Onun yaratdığı gibi yaratan ortaklar buldular da bu yaratma kendilerince birbirine benzer mi göründü? De ki: «Allah her şey’i yaratandır. O, birdir. Kâinatın yegâne haakim ve saahibidir».
De ki: `Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?` De ki: `Allah`dır?` (Hem) de ki: `Öyle ise O`nu bırakıp da kendilerine ne bir fayda ne de bir zarar vermeye sâhib olmayan birtakım dostlar mı edindiniz?` (Hem yine) de ki: `Kör olan ile gören (kâfir olanla îmân eden) bir olur mu? Yâhut karanlıklarla nûr bir midir?` Yoksa Allah`a, O`nun yarattığı gibi ya ratan ortaklar kıldılar da, kendilerince bu yaratma (Allah`ın yaratmasıyla) bir birine benzer mi oldu? De ki: `Herşeyi hakkıyla yaratan Allah`dır. Ve O, Vâ hid (bir olan)dır, Kahhâr (herşeye kudretiyle mutlak gālib olan)dır.`
De ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.
De ki: «Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?» De ki: «Allah’tır.» De ki: «Artık O’ndan başka velîler mi edindiniz ki, kendi nefisleri için bile ne bir menfaate ve ne de bir mazarrata mâlik olamazlar.» De ki: «Hiç kör ile gören müsavî olur mu? Veya zulmetler ile nûr müsavî olur mu?» Yoksa Allah’a öyle ortaklar mı kıldılar ki, onlar da Allah’ın yarattığı gibi yarattılar da artık onlara bir yaratma benzeyişi mi oldu? De ki: «Her şeyin yaratıcısı Allah Teâlâ’dır. Ve O, birdir, kahredicidir.»
"Her şeyi yaratan Allah’tır. O, bir tektir, her şeye üstün gelir."
"Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?" de! Onların da kabul ettiği gerçeği sen açıkla: "Allah’tır!" de! Ama siz kalkmış, O’nun dışında, ne kendilerine gelen bir belayı uzaklaştırmaya ve ne de kendilerine bir fayda sağlamaya gücü yetmeyen birtakım tanrılar edinmişsiniz. De ki: "Hiç kör ile gören bir olur mu? Yahut karanlıklarla aydınlık bir olur mu?Yoksa Allah’ın yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da yaratma işi kendilerine şüpheli mi geldi?" De ki: "Her şeyin yaratıcısı Allah’tır. O tektir, her şeyin üstünde mutlak hâkimdir."
Aynı konudaki âyetler: Bakara 163, Bakara 255, Âl-i İmrân 2, Âl-i İmrân 6, Âl-i İmrân 18
Aynı konudaki âyetler: Bakara 28, Bakara 29, Âl-i İmrân 47, Mâide 17, En'âm 73
Aynı konudaki âyetler: Bakara 257, Mâide 16, En'âm 1, İbrâhîm 1, Ahzâb 43
